FAMA
- Festiwal Artystyczny Młodzieży Akademickiej
FAMA
 Czy
wiecie, co to jest FAMA ?
To Festiwal Artystyczny
Młodzieży Akademickiej, a mówiąc jeszcze prościej - coroczny
zjazd studenckiej braci o niepraktycznych zainteresowaniach
- artystów. Na ogół pracują w grupach zwanych "warsztatami",
którymi kierują autorytety w danej dziedzinie. I tak mamy na
FAMIE warsztat teatru ulicznego, warsztat piosenkarski, aktorski,
plastyczny, rockowy, kabaretowy, dziennikarski i jazzowy.
 Kilkunastodniowa
praca warsztatowa owocuje zawsze jakimś koncertem, spektaklem
czy choćby festiwalową gazetką. Jednak fenomen FAMY polega na
tym, że raz w roku, w Świnoujściu, przez dwa tygodnie obcują
ze sobą młodzi przedstawiciele różnych dziedzin sztuki. Muzycy
klasyczni z jazzmanami, piosenkarze ze śpiewającymi rocka, poeci
z kompozytorami, aktorzy z performerami, plastycy z fotografikami,
dziennikarze z kabareciarzami... Możliwe są dowolne konfiguracje.
A gdy już przedstawiciele wszystkich tych sztuk spotkają się,
poznają - np. na wspólnej stołówce - i polubią, zdarzyć może
się absolutnie wszystko... I na tym właśnie polega FAMA - na
spotkaniu, z którego zawsze coś wynika, a to "coś" ma potem
kolosalne znaczenie dla polskiej kultury.
Historia
akademickiej FAMY
Historia akademickiej FAMY rozpoczęła się w 1966 roku, kiedy
to animatorzy szczecińskiego środowiska studenckiego postanowili
powołać do życia jeszcze jeden, obok wielu innych w kraju, przegląd
kabaretów. Miejsce i czas przeglądu - Świnoujście, lipiec -
spowodowały niesłychane wręcz zainteresowanie widowni tym obliczonym
na lokalną skalę przedsięwzięciem. Dla studenckich twórców i
organizatorów był to sygnał do podjęcia starań o zorganizowanie
w Świnoujściu imprezy kulturalnej o znaczeniu ogólnopolskim.
Po
roku 1968 środowisko studenckie błyskawicznie przekładało na
język sztuki swe niewesołe polityczne doświadczenie. To wtedy
właśnie rodził się polski "teatr otwarty", wtedy powstało nowe
pojęcie "piosenki studenckiej" - zjawiska wykonywanego nie tylko
przez studentów, programowo odmiennego, prezentującego przeżycia
i przemyślenia młodej inteligencji polskiej. Od 1966 do 1977
roku nieprzerwanie studenci z całej Polski spotykali się na
FAMIE, gotowi prezentować tu swoje największe artystyczne przedsięwzięcia,
najbardziej nawet szalone pomysły.
Wśród
debiutantów, gości, laureatów, gwiazd FAMY z tamtych lat widnieją
nazwiska: Magdy Umer, Marka Grechuty, Elżbiety Wojnowskiej,
Andrzeja Mleczki, Jana Kaczmarka; nazwy teatrów: Akademia Ruchu
z Warszawy, Teatr Gong-2 z Lublina, łódzka Cytryna, Teatr STU
z Krakowa, Pantomima Szczecińska, poznański Teatr Ósmego Dnia,
wrocławski Kalambur. To właśnie tutaj po raz pierwszy na tak
szeroką skalę Salon Niezależnych z Warszawy zaprezentował poezję
"nowej fali", a plastycy i aktorzy, muzycy i piosenkarze współtworzyli
wraz ze studencką i wczasową publicznością wspólnotę artystyczną.
Znakiem firmowym kultury studenckiej stały się kabarety, co
roku konkurujące na FAMIE o "Trójząb Neptuna" - Tey, Elita,
Stodoła, Kalambur, Pod Budą i inne.
 W
najlepszym okresie, na przełomie lat 60-tych i 70-tych, liczba
oficjalnych uczestników FAMY sięgała kilku tysięcy. Lata 1976
i 1977 zdawały się być okresem schyłkowym w dziejach studenckiej
imprezy w Świnoujściu. W niesprzyjającej atmosferze politycznej
FAMA została zlikwidowana. Paradoksalnie do przywrócenia festiwalu
w Świnoujściu przyczyniła się sytuacja polityczna i społeczna
po odwołaniu stanu wojennego. Od 1983 roku w Świnoujściu znów
zaczęły gościć studenckie zespoły artystyczne.
Nadspodziewanie łatwo
odtworzył się też swoisty etos "kultury alternatywnej", tak
charakterystyczny dla środowiska akademickiego. Choć sytuacja
była inna - poza studencką alternatywą istniała już wtedy prawdziwa
opozycja - duch niezależności nadal ożywiał uczestników FAMY.
W latach osiemdziesiątych FAMA stała się w dużej mierze imprezą
mającą doprowadzić do koncertów i widowisk w amfiteatrze. Koncerty
jazzowe, rockowe, interdyscyplinarne, budziły znaczne zainteresowanie,
choć niekoniecznie nawiązywały artystycznym poziomem do wydarzeń
sprzed lat kilkunastu.
Festiwale w 1983 i 1984 roku ocenione zostały pozytywnie. Rok
1985 zaowocował najbardziej skomercjalizowaną edycją FAMY -
zamiast spontanicznych akcji młodych ludzi realizowano zaplanowane
o wiele wcześniej spotkania. Niski poziom imprez i ogromne koszty
zaowocowały poważnymi kłopotami oraz wyjątkowo nieprzychylnymi
recenzjami. W latach 1986-1987 ogromny nacisk położono na wszelkie
warsztaty, przywrócono dawny schemat wartości. Zajęcia odbywały
się pod skromnym hasłem "FAMA za wiedzę", ich celem była głównie
nauka i szkolenie przyszłych artystów, twórców, dziennikarzy.
Podobnie było w przypadku kolejnych, aż do 1989 roku, jej edycji.
Z FAMĄ przełomu lat 80-tych i 90-tych związane były takie nazwiska
jak: Mariusz Lubomski, Janusz Grzywacz, Joanna Turowska, Wojciech
Kościelniak, Marek Tercz, Agnieszka Matysiak, Konrad Materna;
Czerwony Tulipan, Zespół Reprezentacyjny, jazzmani z Joung Power,
kabarety Koń Polski, Potem.
Zmiany ustrojowe,
idące za nimi przemiany w obyczajowości i zainteresowaniach
obecnego pokolenia studentów, szczupłość środków finansowych
spowodowały, że edycje FAMY w latach dziewięćdziesiątych oparte
były w dużym stopniu na elementach typowo estradowych i komercyjnych
oraz na gwiazdach studenckich z lat ubiegłych. Równolegle na
FAMIE powstawało wiele ciekawych przedsięwzięć artystycznych,
będących kontynuacją festiwalowych tradycji: happeningów, teatrów
ulicznych, koncertów i spektakli plenerowych, warsztatów.
FAMA lat dziewięćdziesiątych
to nowe twarze polskiej estrady: Basia Stępniak-Wilk, Dominika
Kurdziel, Dzidka Muzoft, Marcin Różycki, Paulina Bisztyga, Magda
Walach, Ilona Ostrowska, Sylwia Nowiczewska, Kuba Badach, Edyta
Łukaszewska, Agnieszka Dygant, Cudowny Czwartek, Formacja Chatelet,
Kabaret Moralnego Niepokoju, kabaret Ciach i inni.
Z FAMĄ związane są ciągle nazwiska niegdysiejszych uczestników
i laureatów festiwalu: Wojciecha Mullera, Jana Wołka, Stefana
Brzozowskiego, Jerzego Zonia, Tadeusza Skoczka, Włodzimierza
Pawlika, Janusza Grzywacza, Jana Poprawy. Wciąż obecni są dawni
debiutanci: Magda Umer, Marek Grechuta, Mariusz Lubomski, Elżbieta
Wojnowska.
Publikacja:
SWINOUJSCIE.COM
-
Arkadiusz Szumski
Zdjęcia: Andrzej Ryfczyński
Data publikacji: 2003-03-25
Ostatnie zmiany:
2011-11-04
|
