FAMA - Festiwal
Artystyczny Młodzieży Akademickiej
FAMA
 Czy
wiecie, co to jest FAMA ?
To Festiwal Artystyczny Młodzieży Akademickiej, a mówiąc jeszcze
prościej - coroczny zjazd studenckiej braci o niepraktycznych
zainteresowaniach - artystów.
Na ogół pracują w grupach zwanych "warsztatami", którymi kierują
autorytety w danej dziedzinie. I tak mamy na FAMIE warsztat teatru
ulicznego, warsztat piosenkarski, aktorski, plastyczny, rockowy, kabaretowy,
dziennikarski i jazzowy.
 Kilkunastodniowa praca warsztatowa owocuje zawsze jakimś koncertem,
spektaklem czy choćby festiwalową gazetką. Jednak fenomen FAMY polega na tym, że
raz w roku, w Świnoujściu, przez dwa tygodnie obcują ze sobą młodzi
przedstawiciele różnych dziedzin sztuki. Muzycy klasyczni z jazzmanami,
piosenkarze ze śpiewającymi rocka, poeci z kompozytorami, aktorzy z performerami, plastycy z fotografikami, dziennikarze z kabareciarzami... Możliwe
są dowolne konfiguracje.
A gdy już przedstawiciele wszystkich tych sztuk spotkają się, poznają - np. na
wspólnej stołówce - i polubią, zdarzyć może się absolutnie wszystko...
I na tym właśnie polega FAMA - na spotkaniu, z którego zawsze coś wynika, a to
"coś" ma potem kolosalne znaczenie dla polskiej kultury.
Historia
akademickiej FAMY
Historia akademickiej FAMY rozpoczęła się w 1966 roku, kiedy to animatorzy szczecińskiego
środowiska studenckiego postanowili powołać do życia jeszcze jeden,
obok wielu innych w kraju, przegląd kabaretów.
Miejsce i czas przeglądu - Świnoujście, lipiec - spowodowały
niesłychane wręcz zainteresowanie widowni tym obliczonym na lokalną
skalę przedsięwzięciem. Dla studenckich twórców i organizatorów był
to sygnał do podjęcia starań o zorganizowanie w Świnoujściu imprezy
kulturalnej o znaczeniu ogólnopolskim.
Po roku 1968 środowisko studenckie błyskawicznie przekładało na
język sztuki swe niewesołe polityczne doświadczenie. To wtedy
właśnie rodził się polski "teatr otwarty", wtedy powstało nowe
pojęcie "piosenki studenckiej" - zjawiska wykonywanego nie tylko
przez studentów, programowo odmiennego, prezentującego przeżycia i
przemyślenia młodej inteligencji polskiej.
Od 1966 do 1977 roku nieprzerwanie studenci z całej Polski
spotykali się na FAMIE, gotowi prezentować tu swoje największe
artystyczne przedsięwzięcia, najbardziej nawet szalone pomysły.
Wśród debiutantów, gości, laureatów, gwiazd FAMY z tamtych lat
widnieją nazwiska: Magdy Umer, Marka Grechuty, Elżbiety Wojnowskiej,
Andrzeja Mleczki, Jana Kaczmarka; nazwy teatrów: Akademia Ruchu z
Warszawy, Teatr Gong-2 z Lublina, łódzka Cytryna, Teatr STU z
Krakowa, Pantomima Szczecińska, poznański Teatr Ósmego Dnia,
wrocławski Kalambur. To właśnie tutaj po raz pierwszy na tak szeroką
skalę Salon Niezależnych z Warszawy zaprezentował poezję "nowej
fali", a plastycy i aktorzy, muzycy i piosenkarze współtworzyli wraz
ze studencką i wczasową publicznością wspólnotę artystyczną. Znakiem
firmowym kultury studenckiej stały się kabarety, co roku konkurujące
na FAMIE o "Trójząb Neptuna" - Tey, Elita, Stodoła, Kalambur, Pod
Budą i inne.
 W najlepszym okresie, na
przełomie lat 60-tych i 70-tych, liczba oficjalnych uczestników FAMY
sięgała kilku tysięcy. Lata 1976 i 1977 zdawały się być okresem
schyłkowym w dziejach studenckiej imprezy w Świnoujściu. W
niesprzyjającej atmosferze politycznej FAMA została zlikwidowana.
Paradoksalnie do przywrócenia festiwalu w Świnoujściu przyczyniła
się sytuacja polityczna i społeczna po odwołaniu stanu wojennego. Od
1983 roku w Świnoujściu znów zaczęły gościć studenckie zespoły
artystyczne.
Nadspodziewanie łatwo
odtworzył się też swoisty etos "kultury alternatywnej", tak
charakterystyczny dla środowiska akademickiego. Choć sytuacja była
inna - poza studencką alternatywą istniała już wtedy prawdziwa
opozycja - duch niezależności nadal ożywiał uczestników FAMY.
W latach osiemdziesiątych FAMA stała się w dużej mierze imprezą
mającą doprowadzić do koncertów i widowisk w amfiteatrze. Koncerty
jazzowe, rockowe, interdyscyplinarne, budziły znaczne
zainteresowanie, choć niekoniecznie nawiązywały artystycznym
poziomem do wydarzeń sprzed lat kilkunastu.
Festiwale w 1983 i 1984 roku ocenione zostały pozytywnie. Rok 1985
zaowocował najbardziej skomercjalizowaną edycją FAMY - zamiast
spontanicznych akcji młodych ludzi realizowano zaplanowane o wiele
wcześniej spotkania. Niski poziom imprez i ogromne koszty
zaowocowały poważnymi kłopotami oraz wyjątkowo nieprzychylnymi
recenzjami. W latach 1986-1987 ogromny nacisk położono na wszelkie
warsztaty, przywrócono dawny schemat wartości. Zajęcia odbywały się
pod skromnym hasłem "FAMA za wiedzę", ich celem była głównie nauka i
szkolenie przyszłych artystów, twórców, dziennikarzy. Podobnie było
w przypadku kolejnych, aż do 1989 roku, jej edycji. Z FAMĄ przełomu
lat 80-tych i 90-tych związane były takie nazwiska jak: Mariusz
Lubomski, Janusz Grzywacz, Joanna Turowska, Wojciech Kościelniak,
Marek Tercz, Agnieszka Matysiak, Konrad Materna; Czerwony Tulipan,
Zespół Reprezentacyjny, jazzmani z Joung Power, kabarety Koń Polski,
Potem.
Zmiany ustrojowe, idące za
nimi przemiany w obyczajowości i zainteresowaniach obecnego
pokolenia studentów, szczupłość środków finansowych spowodowały, że
edycje FAMY w latach dziewięćdziesiątych oparte były w dużym stopniu
na elementach typowo estradowych i komercyjnych oraz na gwiazdach
studenckich z lat ubiegłych. Równolegle na FAMIE powstawało wiele
ciekawych przedsięwzięć artystycznych, będących kontynuacją
festiwalowych tradycji: happeningów, teatrów ulicznych, koncertów i
spektakli plenerowych, warsztatów.
FAMA lat
dziewięćdziesiątych to nowe twarze polskiej estrady: Basia
Stępniak-Wilk, Dominika Kurdziel, Dzidka Muzoft, Marcin Różycki,
Paulina Bisztyga, Magda Walach, Ilona Ostrowska, Sylwia Nowiczewska,
Kuba Badach, Edyta Łukaszewska, Agnieszka Dygant, Cudowny Czwartek,
Formacja Chatelet, Kabaret Moralnego Niepokoju, kabaret Ciach i
inni.
Z FAMĄ związane są ciągle nazwiska niegdysiejszych uczestników i
laureatów festiwalu: Wojciecha Mullera, Jana Wołka, Stefana
Brzozowskiego, Jerzego Zonia, Tadeusza Skoczka, Włodzimierza
Pawlika, Janusza Grzywacza, Jana Poprawy. Wciąż obecni są dawni
debiutanci: Magda Umer, Marek Grechuta, Mariusz Lubomski, Elżbieta
Wojnowska.
Publikacja:
SWINOUJSCIE.COM -
Arkadiusz Szumski
Zdjęcia: Andrzej Ryfczyński
Data publikacji: 2003-03-25
Ostatnie zmiany:
2008-08-08
|
